درس خارج فقه آیت الله حسینی قزوینی (دام عزه) – سال بیست و دوم
(جلسه شصت و ششم 04 . 11. 1404)
موضوع: لزوم پاسخگویی به شبهات- ضرورت رهبری در عصر غیبت
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيم، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ وَبِهِ نَسْتَعين وَهُوَ خَيرُ نَاصِرٍ وَ مُعِينْ الْحَمْدُلِلَّه وَ الصَّلَاةِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ وَعلَیٰ آلِهِ الله لَا سِيَّمَا علَیٰ مَوْلانَا بَقِيَّةَ اللَّه وَ الّلعنُ الدّائمُ علَیٰ أَعْدائِهِمْ أعداءَ الله إلىٰ يَوم لِقَاءَ اللّه
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذي هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّه. وَ أُفَوِّضُ أَمْري إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصيرٌ بِالْعِباد حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكيل نِعْمَ الْمَوْلى وَ نِعْمَ النَّصير
ضرورت مقابله با هجمه شبهات علیه تشیع
امروز، به تعبیر شهید مطهری، سیل شبهات سرازیر شده است و در برابر این سیل، ما باید بهصورت قاطعانه و انبوه کار کنیم. در مرکز «ابحاث عقائدیه» تحت نظر آیتالله سیستانی، در دهه ۷۰ اعلام شد که حدود ۵ هزار عنوان کتاب ضد شیعه جمعآوری شده است. نکته تأملبرانگیز این است که ۷۵ درصد این کتابها پس از پیروزی انقلاب اسلامی نوشته شدهاند؛ یعنی در کمتر از ۲۰ سال، ۲.۵ برابر ۱۴ قرن گذشته علیه شیعه کتاب تألیف شده است. از این کتابها نزدیک به هشت هزار شبهه استخراج شده که گمان نمیرود حوزه علمیه تاکنون حتی به هزار مورد آنها پاسخ داده باشد. شبکههای وهابی و سایتهایی مانند «سنّی نیوز» در زاهدان، هر روز شبهات جدیدی را طراحی و منتشر میکنند. برای نمونه، در کتابهای درسی برخی مناطق، از سالهای اول ابتدایی بحث کفر حضرت ابوطالب (ع) را مطرح میکنند تا کینه ایشان را در ذهن کودکان نهادینه کنند.
ظرفیت هدایتگری در آموزش و پرورش و نسل جوان
اگر ما واقعاً آموزش و پرورش اسلامی داشته باشیم که تابع امام، رهبری و مراجع باشد، بسیاری از مشکلات حل خواهد شد. اگر حقایق صدر اسلام را بدون توهین و فحاشی، و تنها بر اساس منابع معتبر خود اهل سنت برای جوانان بازگو کنیم، بسیاری از آنها به حقیقت متمایل میشوند؛ زیرا ذهن جوانان هنوز آلوده نشده و نسبت به مباحث اعتقادی حالت پذیرا (انفتاحی) دارند. اگر وصیتنامه سیاسی-الهی حضرت امام (ره) و آثار ایشان به درستی برای این جوانان تبیین شود، مسیر روشن خواهد شد. متأسفانه در حال حاضر بخشی از شبهات حتی از ناحیه برخی معلمان و اساتید دانشگاه مطرح میشود که نیازمند کار و تبیین جدی است.
واکاوی شورای ششنفره و مظلومیت امیرالمؤمنین (علیه السلام)
در شورای ششنفره، چیدمان به گونهای بود که نتیجهای جز انتخاب عثمان نداشت و حتی خودِ خلیفه دوم نیز در سخنانش تلویحاً به این خروجی اشاره کرده بود. عبدالرحمن بن عوف به حضتر علی (علیه السلام) گفت: «ما حاضریم به تو رأی بدهیم به شرطی که به سنت پیامبر و سیره شیخین (دو خلیفه اول) عمل کنی»؛ اما امیرالمؤمنین (علیه السلام) قاطعانه فرمود: «من طبق علم خود و آنچه از اسلام فهمیدهام عمل میکنم». حضرت با حضور در این شورا میخواستند ثابت کنند که ادعاهای مطرح شده در سقیفه (مبنی بر اینکه نبوت و خلافت در یک بیت جمع نمیشود) دروغ و متناقض بوده است.
أبى رحمه الله قال : حدثنا علي بن إبراهيم بن هاشم ، عن أبيه باسناده رفعه إلى أبى عبد الله علیه السلام قال : لما كتب عمر كتاب الشورى بدأ بعثمان في أول الصحيفة وأخر عليا أمير المؤمنين علیه السلام! فجعله في آخر القوم ، فقال العباس : يا أمير المؤمنين يا أبا الحسن أشرت عليك في يوم قبض رسول الله ان تمد يدك فنبايعك فإن هذا الامر لمن سبق إليه فعصيتني حتى بويع أبو بكر وانا أشير عليك اليوم ان عمر قد كتب أسمك في الشورى وجعلك آخر القوم وهم يخرجونك منها فأطعني ولا تدخل في الشورى فلم يجبه بشئ فلما بويع عثمان قال له العباس : ألم أقل لك ، قال له يا عم انه قد خفى عليك أمر ، أما سمعت قوله على المنبر ما كان الله ليجمع لأهل هذا البيت الخلافة والنبوة فأردت ان يكذب نفسه بلسانه فيعلم الناس ان قوله بالأمس كان كذبا باطلا وإنا نصلح للخلافة ، فسكت العباس .
حضرت امیر المومنین علی بن ابی طالب علیه السلام در این شورا حدود ۵۰ مورد از فضائل خود و ادله عقلی خلافت خود را مطرح کردند که تنها ۲ یا ۳ مورد آن به قرابت نسلی اشاره داشت و مابقی، دلایل عقلی و نقلی بر صلاحیت انحصاری ایشان برای خلافت بود. این سخنان که هم در منابع شیعه (مانند خصال شیخ صدوق) و هم در منابع اهل سنت (مانند مناقب ابنمردویه) با سند صحیح نقل شده، چنان محکم است که حتی فردی مانند «تفتازانی» که معمولاً فضائل منحصربه فرد حضرت علی علیه السلام را رد میکند، به صحیح بودن سند این روایت اذعان کرده است.
تبیین جایگاه امام به عنوان «مفزع» و پناهگاه امت
حضرت امیر سلام الله علیه در جمع بیش از ۲۰۰ نفر در مسجد النبی، از قول پیامبر صلی الله علیه و آله، خود را با عنوان «مفزع» (پناهگاه) معرفی کرده و فرمودند: «قَد بَیَّنتُ لَکُم مَفزَعَکُم بَعدی»؛ یعنی من پناهگاه شما را پس از خودم روشن کردم. امام در دوران بحرانهای فکری و معنوی، تنها قطبنمایی است که مسیر را مطابق عقل سلیم و وحی تنظیم میکند. امامت در واقع استمرار رسالت و هدایت پیامبر در بستر زمان است. بدون امام، قرآن به عنوان میراث نبوت، مورد تحریفِ غالیان و تأویلِ جاهلان قرار میگیرد. بر اساس روایتی از امام صادق علیه السلام در کتاب کافی، در هر عصری افرادی از اهلبیت (علیهم السلام) هستند که تحریفهای باطلگرایان و تأویلات نادانان را از دین زدوده و ابطال میکنند.
إن العلماء ورثة الأنبياء وذاك أن الأنبياء لم يورثوا درهما ولا دينارا ، وإنما أورثوا أحاديث من أحاديثهم، فمن أخذ بشئ منها فقد أخذ حظا وافرا ، فانظروا علمكم هذا عمن تأخذونه ؟ فإن فينا أهل البيت في كل خلف عدولا ينفون عنه تحريف الغالين ، وانتحال المبطلين ، وتأويل الجاهلين.
از امامت تا ولایت فقیه؛ ضرورت رهبری در عصر غیبت
در زمان غیبت که دسترسی مستقیم به امام معصوم میسر نیست، در قبال مسئله رهبری و «مفزع بودن» سه راه بیشتر وجود ندارد: ۱. تعطیلی این جایگاه تا روز قیامت (که مخالف صریح فرمایش پیامبر است). ۲. واگذاری آن به افراد ناصالح. ۳. واگذاری آن به فقیهی که «اقرب الناس» (نزدیکترین فرد) به معصوم و «حافظاً لدینه، مخالفاً لهواه، مطیعاً لامر مولاه» باشد.
عقل و شرع حکم میکند که گزینه سوم انتخاب شود تا وظایف حکومت، اجرای حدود، رفع ظلم و مدیریت بحرانها زمین نماند. همانگونه که در بحرانهای اخیر، اگر مدیریت شخص مقام معظم رهبری نبود، نظام آسیب جدی میدید. ایشان با مدیریت هوشمندانه، سد محکمی در برابر دشمنان ایجاد کردهاند.
الگوی موفق رهبری در نظام اسلامی و شکست حرکتهای بدون رهبر
تجربه نشان داده است که هر جا رهبریِ درستی وجود نداشته، حرکتها به شکست انجامیده است؛ مانند اخوانالمسلمین در مصر که با وجود پیروزی، به دلیل نداشتن رهبری منسجم فروپاشیدند، یا وضعیت کنونی در برخی کشورهای منطقه. امنیت و ثبات ایران در دهههای گذشته، علیرغم بحرانهای عظیمی که میتوانست هر کشوری را نابود کند، مرهون عنایت الهی، توجهات حضرت ولیعصر (ارواحنا فده ) و وجود نظام ولایت فقیه است.
ضرورت نظمپذیری تشکیلاتی و شایستهسالاری
اسلام تنها به تکالیف فردی محدود نمیشود، بلکه نیازمند یک نظام سیاسی و اجتماعی برای مدیریت جامعه بر اساس ارزشهای الهی است. تعبیر «اطیعوه فی جمیع امورکم» (در همه امور از او اطاعت کنید) نشان میدهد که اسلام برای تمامی حوزههای داخلی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و بینالمللی برنامه دارد و برای پیشرفت یک مکتب، اطاعت از رهبری واحد ضروری است. در دنیای پر از اضطراب امروز، انسان به یک پناهگاه و راهنمای ثابت نیاز دارد تا دچار خطای فکری نشود و با قرار گرفتن در سایهسار امام، خود را به ساحل نجات برساند.
والسلام علیکم و رحمة الله
