درس خارج فقه آیت الله حسینی قزوینی (دام عزه) – سال بیست و دوم
(جلسه هجدهم 26 07 1404)
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيم، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ وَبِهِ نَسْتَعين وَهُوَ خَيرُ نَاصِرٍ وَ مُعِينْ الْحَمْدُلِلَّه وَ الصَّلَاةِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ وَعلَیٰ آلِهِ آل الله لَا سِيَّمَا علَیٰ مَوْلانَا بَقِيَّةَ اللَّه وَ الّلعنُ الدّائمُ علَیٰ أَعْدائِهِمْ أعداءَ الله إلىٰ يَوم لِقَاءَ اللّه الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذي هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّه. وَ أُفَوِّضُ أَمْري إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصيرٌ بِالْعِباد حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكيل نِعْمَ الْمَوْلى وَ نِعْمَ النَّصير
موضوع: سه قاعده کاربردی مهم در رجال اهل سنت
... اینکه حضرت ولی عصر ارواحنا فداه در برخی تشرفات فرموده اند پیرمردهای شما هم زمان فرج را درک می کنند، تعیین وقت ظهور نیست. چون زمان دقیقی نفرموده اند.
قدرت دعا و واسطه فیض بودن ائمه
خود حضرت ولی عصر (ارواحنا فداه) از ما تقاضا میکند که برای ایشان دعا کنیم. خداوند نیز میفرماید: «ادعونی انی قریب» (مرا بخوانید که نزدیکم). ائمه (علیهم السلام) در واقع واسطه فیض هستند. اگر دعای مورد تقاضا انجام شود، فرج زودتر میرسد؛ اگر نه، مسیر طبیعی خود را طی میکند تا وقتش برسد، چرا که دعا اثر دارد. حضرت ولی عصر (ارواحنا فداه) تأکید میفرماید: "دعا کنید برای فرج".
دعا کردن شیعیان سبب میشود که فرج برای خودشان حاصل گردد. نقل شده است که اگر کسی برای امام حسین (علیه السلام) گریه کند و فرج حضرت ولیعصر (ارواحنا فداه) را بخواهد، خود حضرت شخصاً برای او دعا میکند.
درد فراق و مقایسه با سوز فراق فرزند
یکی از مشکلات اصلی ما این است که چون مشغول کارهای مادی و غیره هستیم، احساس احتیاج به امام زمان (ارواحنا فداه) را پیدا نمیکنیم. ما باید از خدا بخواهیم که این سوز و درد فراق حضرت ولی عصر (ارواحنا فداه) را به ما عطا کند. اگر یک پرنده یا کبوتر اهلی از ما گم شود، شبانهروز دنبالش میگردیم، اما معرفت کافی به اندازه [نیاز به امام] نداریم. یکی از دلایل تأخیر فرج این است که مردم درد فراق حضرت را ندارند. اگر مردم این درد را داشته باشند و دعا کنند، فرج خواهد رسید.
نحوه صحیح دعا برای فرج: خود امام زمان (ارواحنا فداه) در توقیع به شیخ مفید (رحمة الله علیه) فرمودهاند:
ولو أن أشياعنا [ وفقهم الله لطاعته ] على اجتماع القلوب لما تأخّر عنهم اليمن بلقائنا
الراوندي، قطب الدين (متوفاى573هـ)، الخرائج والجرائح، ج2، ص903، تحقيق ونشر: مؤسسة الإمام المهدی عليه السلام ـ قم، الطبعة: الأولى، 1409هـ.
اگر مردم برای فرج حضرت دعا کنند به آن صورتی که مادری برای شفای تنها فرزندش که تمام دکترها او را جواب کردهاند و فرزندش جلوی چشمش افتاده است دعا میکند؛ اگر شیعیان اینطور برای فرج دعا کنند، خدا فرج را میرساند.
نمونه تاریخی: دعایی که زن بنیاسرائیل در زمان فرعون کرد. هنگامی که بنیاسرائیل برده فرعون بودند و به دستور او در حال ساختوساز بودند، زنی در میانه پلهها دچار درد زایمان شد. شرطههای فرعون با تازیانه او را زدند که اینجا زایشگاه نیست. قلب آن زن شکست و فرج حضرت موسی را خواست. خدا به خاطر دعای آن زن، ۷۰ سال فرج حضرت موسی را زودتر محقق ساخت. حضرت فرمودند: اگر اینطور دعا کنید، فرج میرسد وگرنه بحث فرج مسیر طبیعی خودش را طی خواهد کرد.
آغاز بحث
قواعد علم رجال و دفاع از احادیث ولایت
حدیث «علیّ ولیّ کلّ مؤمن من بعدی» و وثاقت راویان
ما در بحثهای رجالی به دنبال مطالب نادری هستیم که در کتابها کمتر یافت میشوند. در مبحث ولایت، بیش از ۳۰ روایت با سند صحیح در مورد حدیث
«علیّ ولیّ کلّ مؤمن من بعدی»
الحاكم النيسابوري، ابو عبدالله محمد بن عبدالله (متوفاى405 هـ)، المستدرك علی الصحيحين، ج3، ص110، تحقيق: يوسف عبد الرحمن المرعشلي، دار المعرفة، بيروت.
علی، ولیّ هر مؤمنی پس از من است ارائه شده است.
در مقابل، برخی همچون آقای مبارکفوری ایراد گرفتند که در سند این روایات دو شیعه هستند و این دو نفر (که یکی از آنها جعفر بن سلیمان بود) مورد قبول نیستند و روایت صحیح هم نداریم. اما ما [در پاسخ] روایات صحیحی آوردیم تا صحت حدیث جعفر بن سلیمان را ثابت کنیم.
شواهد علمای اهل سنت بر صحت این حدیث:
• ابن ابی شیبه (استاد بخاری، متوفای ۲۳۵)، در کتاب المصنَّف جلد ۶، صفحه 372 حدیث ۳۲114 نشر مكتبة الرشد ریاض )، این تعبیر را آورده است.
• ابن حجر عسقلانی در الاصابه (جلد چهارم) میگوید که ترمذی آن را با اسناد قوی نقل کرده است.
• ذهبی در تاریخ اسلام، نسائی و ترمذی این حدیث را حسّن (حسن دانسته) و عبدالقادر بغدادی، سیوطی و متقی هندی نیز آن را نقل و تصحیح کردهاند.
• البانی در سلسلة الأحادیث الصحیحة میگوید: «وثّقة من رجال مسلم و کذالک سائر رجاله». حاکم نیشابوری نیز آن را صحیح به شرط مسلم دانسته و ذهبی در سیر أعلام النبلاء میگوید: احتجّ به مسلم.
قاعده اول: وثاقت مطلق راویان صحیحین (بخاری و مسلم)
جمهور ائمه اهل سنت اتفاق نظر دارند که تمام راویانی که در صحیحین (بخاری و مسلم) آمدهاند، عادل و ثقه هستند.
• زرکشی صاحب کتاب علوم قرآن میگوید: تمام راویانی که در صحیحین روایت دارند، از قنطره (پل های رجالی) گذرانده شدهاند و هیچ اشکالی در وثاقتشان نیست.
• ذهبی که یکی از استوانههای علمی اهل سنت است، میگوید: اجماع علمای ما بر صحت روایات صحیح بخاری و مسلم است.
• نووی در کتاب المجموع (کتاب فقهی شافعیها) و شوکانی در نیل الأوطار نیز این نکته را تأیید کردهاند.
• البانی در احکام الجنائز میگوید: «اسناده من طریقین صحیح، چرا که رجال آن، رجال صحیحین هستند.
نتیجه قاعده اول: اگر کسی بخواهد راویان صحیحین را تضعیف کند، تضعیف او پذیرفته نیست. اگر راوی روایتی مربوط به ولایت اهل بیت (علیهم السلام) از راویان صحیح بخاری یا مسلم باشد و بخواهند به آن طعنه بزنند، طعنشان وارد نیست.
قاعده دوم: واژه «امام» نشانه وثاقت غیر قابل خدشه
واژه «امام» در نزد اهل سنت، جایگاهی معادل مرجع تقلید جهان تشیع دارد. ذهبی از جعفر بن سلیمان با تعبیر «امام» یاد میکند.
ذهبی همچنین صریحاً میگوید: "
إذا ثبتت إمامة الرجل وفضله ، لم يضره ما قيل فيه
اگر امام بودن یک فرد ثابت شد، تضعیف و مذمّت دیگران در حق او هیچ ارزشی ندارد.
این نکتهای بسیار اساسی است که میتوان در مناظرات از آن استفاده کرد.
قاعده سوم: حاکمیت توثیق یحیی بن مَعین
یحیی بن مَعین یکی از بنیانگذاران علم رجال اهل سنت است. او کسی است که علمای اهل سنت، او را «امام الجرح» مینامند. یحیی بن معین، جعفر بن سلیمان را "ثِقَة" (وثیق) دانسته است. وقتی یحیی بن معین راوی را توثیق کند، حرف او حاکم بر حرف تمام علمای رجال اهل سنت است و دیگر تضعیف دیگران هیچ ارزشی ندارد.
ما شاهد تناقضی هستیم؛ از یک سو علمای بزرگ اهل سنت تأکید دارند که رجال صحیحین ثقه هستند و از سوی دیگر آقای مبارکفوری علیه جعفر بن سلیمان (که از رجال صحیح مسلم است) مواردی مانند ضعیف بودن، شیعه بودن و بدعتی بودن را ذکر کرده است! این در حالی است که مبارک فوری در جای دیگر، راوی که از رجال صحیحین باشد را ثقه می داند.
ابن حجر عسقلانی، که ملقب به «الحافظ» است، نیز از متقدّمین و متأخّرین علمای اهل سنت مانند ابوحنیفه و ناصرالدین البانی، همگی معتقدند که رجال صحیحین ثقه هستند.
ارسال خبر به دیگران
ارسال با پيامک
ارسال با واتس آپ
ارسال از طريق لاين